ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯ – ಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಜೀವಂತವಾದ ಒಡಿಶಾದ ವಿಸ್ಮಯ

ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯ – ಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಜೀವಂತವಾದ ಒಡಿಶಾದ ವಿಸ್ಮಯ

ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗಮವೆಂದರೆ ಒಡಿಶಾದ ಭುವನೇಶ್ವರ. ಈ ಪವಿತ್ರ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶೈವ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದೇವಾಲಯ ಇದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತನಾಡುವ ದೇವಾಲಯವೇ ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯ. ಇತಿಹಾಸ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಭುವನೇಶ್ವರದಿಂದ ಸುಮಾರು 60 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, “ಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದೆ ದೇವಾಲಯ ಹೇಗೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಈ ದೇವಾಲಯ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮೌನ ಕಥನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ

ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೋಮವಂಶಿ ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಡಳಿತಗಾರ ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ “ಇಂದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು “ರಾಜ ರಾಣಿ” ಎಂದು ಕರೆಯತೊಡಗಿದರು. ಇದೇ ಹೆಸರು ಇಂದು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳು ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿಯ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದ ರಹಸ್ಯ

ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೇವಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಇದು ಮೂಲತಃ ಶೈವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರತಿಮೆ ನಾಶವಾಯಿತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, ಪೂಜೆಯಿಗಿಂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಯಾವ ಕಾರಣವಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ದೇವಾಲಯದ ದಿವ್ಯ ವಾತಾವರಣ ಭಕ್ತರನ್ನು ಮೌನ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹ ದೃಶ್ಯಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಅಪ್ಸರೆಯರು, ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಶತಮಾನಗಳಾದರೂ ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ.

ದೇವಾಲಯವು ಖಾಖರ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಇದು ಭುವನೇಶ್ವರದ ಲಿಂಗರಾಜ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಲಕುಲೇಶ್ ಪ್ರತಿಮೆ

ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನವಗ್ರಹಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ನವಗ್ರಹಗಳ ಕೆಳಗೆ ಶೈವ ಧರ್ಮದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಲಕುಲೇಶ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ಇದು ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯ ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ

ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಇದು ಒಡಿಶಾದ ಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರೆಯ ಜೀವಂತ ಪಾಠ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಜ ರಾಣಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೇಟಿ ವಿವರಗಳು

ವಿಳಾಸ

Rajarani Temple, Old Town, Bhubaneswar, Odisha – 751002

ದರ್ಶನ ಸಮಯ
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6:00 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 6:00 ರವರೆಗೆ

ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ
ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಪ ಶುಲ್ಕ, ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳು

• ಲಿಂಗರಾಜ ದೇವಾಲಯ – ಭುವನೇಶ್ವರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶೈವ ದೇವಾಲಯ
• ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ – ಅದ್ಭುತ ಕಮಾನು ಶಿಲ್ಪಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ
• ಉದಯಗಿರಿ ಮತ್ತು ಖಂಡಗಿರಿ ಗುಹೆಗಳು – ಜೈನ ಇತಿಹಾಸದ ಸಾಕ್ಷ್ಯ
• ಧೌಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ತೂಪ – ಅಶೋಕನ ಶಾಂತಿಯ ಸಂದೇಶದ ಸ್ಥಳ

ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು

• ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಗಮನವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು
• ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವುದು
• ರಾಜ ರಾಣಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಇದ್ದರೆ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು
• ಹತ್ತಿರದ ಹಳೆಯ ಭುವನೇಶ್ವರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು

ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಲೇಬೇಕು

• ದಹಿ ಪಖಾಲಾ ಭಾತ್
• ಡಾಲ್ಮಾ
• ಛೇನಾಪೋಡಾ
• ಒಡಿಶಾ ಶೈಲಿಯ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು

ವಾಸದ ಆಯ್ಕೆಗಳು

• ಹೋಟೆಲ್ ಸ್ವಾಗತ್, ಭುವನೇಶ್ವರ
• ಮಯ್ಫೇರ್ ಲಗೂನ್
• OTDC ಪನ್ಥನಿವಾಸ್

ರೈಲು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಮಾಹಿತಿ

ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ
ಭುವನೇಶ್ವರ ಜಂಕ್ಷನ್ – ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ

ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ
ಬಿಜು ಪಟ್ನಾಯಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – ಸುಮಾರು 4 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ
ಬೆಂಗಳೂರು, ಚೆನ್ನೈ, ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ನೇರ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳು ಲಭ್ಯ

ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಲು ವಿನಂತಿ

ಈ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲು ನಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ವೀಕ್ಷಿಸಿ. ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಿ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕಾಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪ್ರವಾಸ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ.

FAQ – ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ರಾಜ ರಾಣಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ?
ಇಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿಮೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದೇ?
ಖಂಡಿತವಾಗಿ. ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಳ.

ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತವೇ?
ಹೌದು, ಕುಟುಂಬ, ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳ.

ಭೇಟಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಬೇಕು?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 45 ನಿಮಿಷದಿಂದ 1 ಗಂಟೆ ಸಾಕು.

ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಓದಿ
ನೀವು ಈ  ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತುಂಬಾ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿದೆ

ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥನ ರಥಯಾತ್ರೆ ಜೊತೆಗೆ ನೋಡಲೇ ಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳಗಳು

ಭಗವಾನ್ ಗೋಪಾಲನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ? ಸಾಕ್ಷಿ ಗೋಪಾಲ್ ದೇವಾಲಯ
ಹನುಮಂತನನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಜಗನ್ನಾಥನu ಬೇಡಿ ಹಾಕಿದ್ದಾನಂತೆ